Independent Forest Monitoring


 
არქივი
გიორგი თარგამაძე – ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობა: “ჩვენი მთავარი მიზანია, თითოეული მოქალაქისთვის კანონით მინიჭებული უფლება იყოს გარანტირებული, გარემოს დაცვის სფერო იქნება ეს, თუ სხვა, ამას მნიშვნელობა არ აქვს”

ინტერვიუ პოლიტიკური გაერთიანება “გიორგი თარგამაძე – ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის” გენერალური მდივანთან ბატონ ლევან ვეფხვაძესთან

ბატონო ლევან, გარემოს დაცვას ბოლო წლებში, სამწუხაროდ, ნაკლები ყურადღება ეთმობა. თქვენი პარლამენტის წევრობის შემთხვევაში, რას გააკეთებთ იმისათვის, რომ გაძლიერდეს გარემოსდაცვითი მექანიზმები?

თავიდანვე აღვნიშნავ, რომ ამ დილემის წინაშე ყოველთვის დგას ქვეყანა – ერთის მხრივ, საჭიროა ახალი სამუშაო ადგილების შექმნა, მსხვილი ინდუსტრიული წარმოების განვითარება და მეორე მხარეს, ეკოლოგიური პრობლემებია... ყველაზე დაცული გარემო საქართველოში 90-იანი წლების დასაწყისში იყო, როდესაც ქუჩაში მანქანა არ დადიოდა, ქარხანა არ მუშაობდა და როდესაც ყველაფერი გაჩერებული იყო. ცხადია, ეს მდგომარეობაც არ არის ნორმალური იმიტომ, რომ ხალხს სჭირდება შემოსავლები და დასაქმება, მაგრამ არც ის ვარგა, როდესაც მაგალითად, კასპში წლების განმავლობაში მუშაობს ქარხანა და როგორია მწვანე ფერი კასპის მოსახლეობამ აღარ იცის. ამას ყურადღებას არავინ აქცევს. ჩვენ გარკვეული ზომიერი მიდგომის მომხრე ვართ – როდესაც, ერთის მხრივ, დაცული იქნება ადამიანების უფლება, იცხოვრონ ჯანსაღ გარემოში და მეორეს მხრივ, დაცული იქნება იმ სამრეწველო ჯგუფების ინტერესები, რომლებიც ხალხს ასაქმებენ. კარგი იქნება, თუ ეკოლოგიური გარემოს გაუმჯობესებისათვის ჩადებული თანხები, სრულად გათავისუფლდება გადასახადებისგან და ა.შ.

მოგეხსენებათ, არსებობდა ე.წ. “მწვანე გადასახადი” – გადასახადი გარემოს დაბინძურებაზე, რომელიც ვარდების რევოლუციის შემდეგ გაუქმდა. თქვენ რას ფიქრობთ ამგვარ ეკონომიკურ მექანიზმებზე?

ამ გადასახადის გარდა, არსებობდა ტექნიკური დათვალიერების გადასახადი, რომლის გაუქმებას ის აზრი ჰქონდა, რომ გადასახადის ადმინისტრირება ვერ ხერხდებოდა. ავტომანქანების ტექნიკური დათვალიერება რეალურად არ ხდებოდა; პირდაპირ იხდიდნენ ფულს. დღეს ჩვენთან ისეთი მანქანებია შემოყვანილი, რომლებიც ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებენ. დაუშვათ, დაწესდა კონტროლი ტყვიის შემცველობაზე, გაუმჯობესდა ბენზინის ხარისხი, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ყველაფერი კარგადაა. დღეს ევროპიდან შემოყვანილი მეორადი მანქანების უმრავლესობას, როგორც ბავშვებს გლანდებს, ისე აჭრიან კატალიზატორებს და საბოლოო ჯამში, არავითარი ეკოლოგიური უსაფრთხოება არ არის დაცული. აქაც, პრობლემაა, რომ ადამიანს მოსთხოვო ძველი მანქანის გადაგდება და ახლის ყიდვა; უნდა შეუქმნა პირობა, რომ ახალი მანქანით იაროს. რეალურად, აქაც დილემაა. სამწუხაროდ, სოციალური ფონი ისეთია, რომ ერთი ხელის მოსმით ვერ შეძლებ იმის თქმას, რომ დაუშვათ, 1985 წლამდე გამოშვებული ყველა მანქანა გადავაგდოთ. ეს ეტაპობრივად უნდა მოხდეს; საბოლოო ჯამში კი, მივალთ იქამდე, რომ გარკვეული ტიპის მანქანები ვეღარ იმოძრავებენ ქალაქში. ეკოლოგია ისეთი რამაა, რომ მყისიერად ადამიანი ვერ გრძნობს ამ ზიანს. ის ტყვია, რომელსაც გამონაბოლქვის სახით ვსუნთქავთ და რომელიც წლების განმავლობაში გროვდება, 10-15 წლის შემდეგ იჩენს თავს, როგორც ჯანმრთელობის პრობლემა. თუ მედია-საშუალებები ნორმალურად აუხსნიან, რას ნიშნავს ეს, მგონი თვითონ გაუჩნდებათ სურვილი, რომ დამქირავებლებს წარმოებაში ეკოლოგიური სისუფთავის შექმნა მოსთხოვონ. ერთდროულად უნდა მიდიოდეს მუშაობა როგორც ცნობიერებაზე, ასევე გარკვეული პერიოდის შემდეგ უნდა ამუშავდეს, ალბათ, ეკონომიკური ბერკეტებიც. ჯერ ამაზე საუბარი, სამწუხაროდ, ადრეა, ჩვენი სოციალური ყოფა ამის საშუალებას არ იძლევა.

როგორ ფიქრობთ, ჰაერის დაბინძურების პრობლემა მხოლოდ ავტომანქანების გამოა, თუ კიდევ არის სხვა რამ რაც მოსაგვარებელია, ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესებას ვგულისხმობ?

თბილისში არის უბნები, მაგალითად, დიდუბე, სადაც ცემენტის საბითუმო პუნქტებია. იქ ხალხი საერთოდ ვერ სუნთქავს, მითუმეტეს ზაფხულში, აივანზე ვერ გამოდიან, სულ თეთრია ყველაფერი.

ვფიქრობ, ძირითადი პრობლემა მაინც ავტო-პარკია. როგორც ვიცი, საბოლოო ჯამში, ზედმეტი გამონაბოლქვი გროვდება იმიტომ, რომ მოძრაობა მოუწესრიგებელია. ეს საცობების პრობლემაცაა. მერიამ წელიწადნახევრის წინ ჩაატარა ტენდერი, სადაც ბრიტანულმა კომპანიამ გაიმარჯვა; გამოიყო ერთი მილიონი თბილისში საგზაო მოძრაობის, პრაქტიკულად, თავიდან დასაგეგმად. ჯერჯერობით მდგომარეობა არ გაუმჯობესებულა, ფული კი გადახდილია. ერთ-ერთი თემა, რომლითაც ჩვენ დავინტერესდებით პარლამენტში, იქნება ის, თუ სად წავიდა ეს ფული და რატომ არ შეიცვალა არაფერი ამ კუთხით. გამოყოფილი თანხა, უნდა ათვისებულიყო მიზნობრივად; უნდა გაერკვიათ ამ ქალაქში სამკუთხედია საჭირო, თუ ოთხკუთხედი.

რაც შეეხება მსხვილ დამაბინძურებლებს, მაგალითად, კასპიცემენტს, მადნეულს და სხვებს; როგორი იქნება თქვენი მიდგომა მათ მიმართ?

ჩვენ გვექნება მკაცრი მოთხოვნა, რომ მათ იფიქრონ არამარტო მოგებაზე, არამედ კეთილი ინებონ და რამოდენიმე მილიონი მოახმარონ ეკოლოგიური პრობლემების მოგვარებას. მაგალითად, ბოლნისში წარმოებული პროდუქციის გაყიდვა თბილისის ბაზრებზე ხდება; პროდუქტებში მძიმე მეტალების რაოდენობა კატასტროფულად მაღალია! ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ჩვენ ვიღაცას დახურვით ვემუქრებით. უბრალოდ, ამ კარტოფილს ჭამს ნაყოფიას მამაც, დედაც, შვილიც და ყველა. პირველ რიგში, მათზე უნდა იზრუნოს, ხომ ასეა?

რამდენად სწორად მიგაჩნიათ, რომ ქვეყნის ეკონომიკა ემყარებოდეს მოპოვებით მრეწველობას? თქვენს საარჩევნო პროგრამაში ქვეყნის ეკონომიკის ქვაკუთხედად განხილულია წყლის ინდუსტრია. წყლის ინდუსტრიაც მოპოვებითი მრეწველობაა, ხომ დამეთანხმებით?


წყლის თემა პირდაპირაა დაკავშირებული ეკოლოგიასთან. ჩვენ ვსაუბრობთ მიწისქვეშა წყლების ამოღებაზე. წყალი, ნავთობისგან განსხვავებით, მუდმივად განახლებადი რესურსია. ანუ ნავთობი გარკვეული პერიოდის შემდეგ შეიძლება გამოილიოს, მაგრამ თუ მივხედავთ ეკოლოგიას, ტყეს, იმ გარემოს, სადაც ვცხოვრობთ, წყლის თემა პირდაპირ მიბმულია ამ თემებთან. თუ ჩვენ იმ ტემპებით გავაგრძელებთ ტყის ჩეხვას, როგორც ახლა ხდება, რეალურად, ის წყალი ჩვენ აღარ გვექნება. ანუ საუბარია იმაზე, რომ თუკი ჩვენ გაუფრთხილდებით ტყეს, სწორედ წყლის მეშვეობით, რომელსაც ჩვენ ამოვიღებთ, იმდენ ენერგეტიკულ რესურსს შევიძენთ, რამდენიც საჭირო იქნება; ხის ჭრა ჩვენ აღარ დაგვჭირდება. შეიძლება, საბოლოო ჯამში ისე მოხდეს, რომ მოგვარდეს ენერგეტიკული პრობლემა, იმიტომ რომ ფიზიკურად აღარ დასჭირდეს ადამიანს გათბობა, ვინაიდან იმ წყლით შემოიტან ენერგო-რესურსებს. მეორე მომენტია ის, რომ შენ არ იზრუნებ ხის მასალის გატანაზე – ჩვენ გავხდებით არა ხის, არამედ უკვე მზა მასალის ექსპორტიორი ქვეყანა; ისევე როგორც აზიაში, პრაქტიკულად აყვავდა რიგი ქვეყნები ამ მიმართულებით. იქ ამის წარმოებისათვის ლიბერალური საგადასახადო რეჟიმია შექმნილი. აქაც თუ იგივე სისტემა შეიქმნება, ჩვენ ხე-ტყის ექსპორტიორი კი არა, არამედ მზა მასალის ექსპორტიორი ქვეყანა ვიქნებით.

ბატონო ლევან, რას ფიქრობთ ქვეყნის ენერგო-პოლიტიკაზე, ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის პრობლემაზე?

ამ მხრივ, ჩვენი ქვეყანა არასწორი გზით წავიდა. ჩვენ 200 მილიონად ვიყიდეთ ორი გაზოტურბინა, რომელსაც სჭირდება გაზი, რომელიც ჩვენ არ გვაქვს; ამ გაზით წარმოებული ელექტროენერგია რომ ძვირია, ესეც გასაგებია, ხომ? ამ მიმართულებით ჩვენი ქვეყანა იმიტომ წავიდა, რომ იმ დროს უცებ სჭირდებოდათ ელექტროენერგია, გაზოტურბინა კი (მისი თვითღირებულება) უფრო იაფი ჯდება ვიდრე ჰეს-ის აშენება. ჩვენ რომ დიდი ჰეს-ების აშენება დავიწყოთ, ამის მომხრე არ ვარ, ვინაიდან, გარდა იმისა, რომ ეკოლოგიას შეცვლის, ეს ძალზე დიდ პრობლემას გააჩენს ადგილზე. საუბარია მცირე ჰეს-ებზე. წყალი უამრავია, მდინარეები უამრავია და შესაბამისი ინვეტიციები თუ იქნება, მისწრება იქნება. ამისათვის კი, უნდა შეიქმნას შესაბამისი საგადასახადო რეჟიმი. ეს ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და მიმზიდველი ინვესტიციაა ნებისმიერი ინვესტორისთვის.

ბევრი ქვეყანა ატომურ ენერგეტიკას განიხილავს ერთგვარ გამოსავლად სათბური გაზების შემცირებისათვის ბრძოლაში. ჩვენთანაც მიმდინარეობს ამ თემაზე მსჯელობა. თქვენ როგორ შეაფასებდით ატომური ენერგეტიკის განვითარების პერსპექტივებს საქართველოში?

რომ არ არსებობდეს სეისმო-საფრთხე, ცხადია, ამის პრობლემა არ იქნებოდა, ვინაიდან ეს არის ყველაზე სუფთა და ყველაზე იაფი ენერგიის წყარო. მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ, რა სეისმოაქტივობის ზონაში ვცხოვრობთ, ეს უკვე პერსპექტივაში, ამ ქვეყნისთვის საფრთხეა.

გეოპოლიტიკურ კონტექსტს არ განიხილავთ პრობლემურად?

ამასაც არ გამოვრიცხავ, ვინაიდან ხვალ და ზეგ რა იქნება, არავინ იცის... მე მაინც მგონია, რომ ცოტა გაზვიადებულია გეოპოლიტიკური საფრთხეები, გამომდინარე ჩვენი სამხრეთელი და ჩრდილოელი მეზობლებიდან. ატომური ელექტროსადგური პრობლემური იქნება არამარტო ჩვენთვის, არამედ მეზობლებისთვისაც, ამიტომ ძირითადად, უფრო სეისმო-საფრთხეზეა საუბარი.

ბოლო წლებში საზოგადოების მონაწილეობა გარემოსთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში ძალზე შეიზღუდა. პარლამენტში მოსვლის შემთხვევაში, თქვენ რას შეცვლით ამ სფეროში?

ამ საკითხს ზოგადად უნდა შევხედოთ. ბოლო რამოდენიმე წელია ქვეყანაში გადაწყვეტილების მიღების პროცესში გამჭირვალობა ნულის ტოლია. როდესაც ჩვენ, როგორც ჟურნალისტებს, ურთიერთობა გვქონდა ხელისუფლების წარმომადგენლებთან და ვეუბნებოდით, რომ 2000-2001 წლებში ინფორმაციის მოპოვება და საჯარო განხილვებში მონაწილეობა გაცილებით ადვილი იყო, ვიდრე ეხლაა, გვპასუხობდნენ ძალიან მარტივად – ჩვენ ბიუროკრატიისათვის ეს მოთხოვნა არ დაგვიყენებია, ჩვენ მოვითხოვეთ, რომ ისინი არ ყოფილიყვნენ კორუმპირებულნი. არ ვიცი, ერთი მიმართულებით გამოსწორება, მეორის ხარჯზე, რამდენად გონივრულია... ჩვენი მთავარი მიზანია, თითოეული მოქალაქისთვის კანონით მინიჭებული უფლება იყოს გარანტირებული, გარემოს დაცვის სფერო იქნება ეს, თუ სხვა, ამას მნიშვნელობა არ აქვს.

თქვენთვის ცნობილი უნდა იყოს, რომ დღემდე დადებული საპრივატიზაციო ხელშეკრულებების უმეტესობა დახურულია საზოდოებისთვის სხვადასხვა მიზეზით; თქვენ რას გააკეთებთ დღემდე დადებული საპრივატიზაციო ხელშეკრულებების საზოგადოებისათვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად?

კომერციული საიდუმლოებით ინიღბება ძალზე მძიმე კორუფციული გარიგებები, იმიტომ, რომ რეალურად, თუ გახსოვთ, ყველა მსხვილი გარიგება ჩაიშალა. გარიგებები იშლებოდა იმიტომ, რომ ფული, რომელიც გადიოდა ამ ქვეყნიდან, ირიცხებოდა უცხოეთის ანგარიშებზე ოფშერულ ზონებში და მერე იქიდან, უკვე ინვესტიციის სახით ბრუნდებოდა. მაგალითად, ”ელექტროკავშირი” სამჯერ გაიყიდა; ერთმა კომპანიამ იყიდა ტენდერში, მერე აღმოჩნდა, რომ მას არ უყიდია და რეალურად, სხვა იყო მისი მფლობელი; დოკუმენტებში კი, იმ კომპანიის ნაცვლად სხვა ეწერა; შემდეგ იმ სხვა კომპანიამ მიყიდა კიდევ ვიღაცას. საბოლოოდ, დღეს ვისია ”ელექტროკავშირი”, ვერ გაიგებ...

თქვენი პარლამენტში მოსვლის შემთხვევაში, გახდება, თუ არა ღია ყველა საპრივატიზაციო ხელშეკრულება?


აქ დგება კეთილსინდისიერი მყიდველის პრობლემა. ჩვენ, შესაძლოა, ხელშეკრულებები ღია და საჯარო გავხადოთ, მაგრამ ხელშეკრულებების გადახედვის საკითხი იქნება ძალიან რთული იმიტომ, რომ მსხვილი წარმოებების უმრავლესობა უკვე გადაყიდულია, ანუ უკვე კეთილსინდისიერი ინვესტორებია შემოსული. ეს ეხება თუნდაც რეგიონებში არსებულ გაზგამანაწილებელ კომპანიებს, მაგალითად, “სოკარს” ვერ ეტყვი, რომ თავის დროზე პრივატიზება არასწორად მოხდა. ჩვენ გადახედვის საკითხი ცოტა გაგვიჭირდება, გამომდინარე იქიდან, რომ საბოლოო ჯამში, მაინც კეთილსინდისიერ მყიდველს უნდა დავარტყათ. თუ დარღვევით მოხდა გაყიდვა, ეს მისი პრობლემა არ არის. თუმცა, ამ პროცესში ხელისუფლებიდან ვინ იყო ჩართული, ვინ აკეთებდა ფულის გათეთრების მთელ რიგ კომბინაციებს, ეს საზოგადოებისათვის ცნობილი უნდა გახდეს. შემდეგ კი, სახელმწიფო რა გადაწყვეტილებას მიიღებს კონკრეტულ ადამიანებთან დაკავშირებით, ეს სხვა საკითხია. სულ მცირე, ყველამ უნდა ვიცოდეთ, ვინ იყო ჩართული ამ კორუფციულ სქემებში, ქვეყანაში, სადაც კორუფცია ვითომ არ არსებობს და ვინ შედიოდა მსგავს გარიგებებში.

დასასრულს, რა გაკეთდება ნარჩენების შეგროვებისა და განთავსების პრობლემის მოსაგვარებლად?

საქართველოში რამოდენიმეჯერ იყვნენ ჩამოსული იაპონელები. მათ აქვთ ძალიან საინტერესო პროექტები; ამ საკითხებზე მერიასთან ჰქონდათ თანამშრომლობა. საუბარია იმაზე, რომ ნარჩენები ენერგიის წყარო გახდეს, ანუ არსებობს რაღაც ციკლი, რომელიც ნარჩენებისგან ენერგიის მიღების საშუალებას იძლევა; საუბარია ნაგავსაყრელიდან მეთანის შეგროვებაზე. ქარხნების ჩამოტანაზეც იყო საუბრები. ჩემი აზრით, ეს არის გამოსავალი. რატომ გაჩერდა ეს პროექტები, არ ვიცი. ჩემი აზრით, ასეთი ტიპის ქვეყნისთვის, ეს მართლაც გამოსავალია იმიტომ, რომ ნაგვის გარდაქმნა ენერგიაში, ეს ძალიან კარგია. ინვესტორს შესაბამისი პირობები უნდა შეუქმნა; რომ ჩამოვა, ის კი არ უნდა მოსთხოვო – აქედან ჩემი წილი რამდენი იქნება? თუ ამას არ მოსთხოვ, ჩამოვა, ქარხანას ააშენებს და ერთ რაიონს გაანათებს თბილისში.

გმადლობთ, ბატონო ლევან, საინტერესო საუბრისთვის.
უკან
     
Free Hit Counter

პროექტი ხორციელდება აშშ-ს საერთაშორისო განვითარების სააგენტოსა (USAID) და საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდის (IFES) ფინანსური მხარდაჭერით.

Copyright © Green Alternative. All rights reserved