Independent Forest Monitoring


 
არქივი
მემარჯვენე ალიანსი, თოფაძე- მრეწველები: უმჯობესია ტყე იყოს ადგილობრივი თვითმმართველობების ხელში, ვიდრე ცენტრალიზებულად იმართებოდეს

ინტერვიუ საარჩევო ბლოკის “მემარჯვენე ალიანსი, თოფაძე - მრეწველები” თავმჯდომარესთან ბატონ ზურაბ ტყემალაძესთან

ბატონო ზურაბ, მიგაჩნიათ, თუ არა მნიშვნელოვნად საქართველოს ტერიტორიის დაცვა გენმოდიფიცირებული ორგანიზმებისგან და რა კონკრეტულ ნაბიჯებს გადადგამთ ამ მიმართულებით?

მინდა ცოტა წავიტრაბახო ამ კუთხით. ჯერ კიდევ 1995 წელს, როდესაც ეს საკითხი იხილებოდა საპარლამენტო კომიტეტებში, მე როგორც მეწარმე ისე ვიყავი მიწვეული პარლამენტში. მაშინ კატეგორიულად მოვითხოვე და მხარი დაუჭირე “მონსანტოს” კარტოფილის თესლის განადგურებას, ვინაიდან შეგნებული მქონდა ის მავნე შედეგები, რომელიც შეიძლება მოჰყოლოდა გენმოდიფიცირებულ პროდუქციას, კერძოდ კი, კარტოფილის ამ თესლს.

როგორც მახსოვს, სწორედ “მრეწველებმა” მოამზადეს პარლამენტის დადგენილების პროექტი გენმოდიფიცირებულ ორგანიზმებთან დაკავშირებით. რა ბედი ეწია მას?

ამასთან დაკავშირებით, მცირე წინა-ისტორიას გაგაცნობთ. პარლამენტში რატიფიკაციისთვის ბიოუსაფრთხოების კარტახენას ოქმი ორჯერ შემოვიდა და ორჯერვე ჩავარდა. ჩავარდნის მიზეზი შემდეგი იყო: ჩვენ გამოვედით წინადადებით, პარლამენტს მიეღო ორპუნქტიანი დადგენილება. პირველი – რატიფიცირებული ყოფილიყო კარტახენას ოქმი და მეორე – დავალებოდა საქართველოს მთავრობას, ერთი თვის ვადაში კანონპროექტის მომზადება “გენმოდიფიცირებული პროდუქციისგან საქართველოს თავისუფალ ზონად გამოცხადების შესახებ”.

ამ თემასთან დაკავშირებით პარლამენტის ჯანდაცვის, გარემოს დაცვის და აგრარულ კომიტეტებში განხილვები მიმდინარეობდა. მე შემიძლია სრული პასუხისმგებლობით განვაცხადო, რომ ერთი მოწინააღმდეგეც კი არ ყოფილა, როცა მე ამ დადგენილების პროექტი გამქონდა. შორს ვარ იმ აზრისგან, რომ ვიღაცას საწინააღმდეგო აზრი არ ჰქონდა, მაგრამ ამის გამოხატვა და დასაბუთება ვერავინ შეძლო. ვიცოდი ვისთან და რასთან მქონდა საქმე, რომ ხდებოდა ამერიკიდან არა ბიზნესის, არამედ ხელისუფლების დონეზე ლობირება. ეს საკითხი USAID-თანაც დავაყენე; ვთხოვე, ფინანსურად დაგვხმარებოდა, რომ ამიერკავკასიის მასშტაბით ჩაგვეტარებინა კონფერენცია გენმოდიფიცირებულ ორგანიზმებთან დაკავშირებით. სამწუხაროდ, ამას ჯერ კიდევ ვერ მივაღწიე. ახლა მპირდებიან, არჩევნების შემდეგო... ალბათ, იმედი აქვთ, რომ არჩევნებში ვერ გავიმარჯვებთ და შევეშვები, მაგრამ მე ამას მაინც არ დავივიწყებ.

ჩვენ ამოვწიეთ კონვენცია ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესახებ, რომლის რატიფიცირებაც საქართველომ 1994 წელს მოახდინა და რომლიდანაც კარტახენას ოქმი გამომდინარეობს. სწორედ აქ აღნიშნულია, რომ ქვეყანას უნდა მიეღო კანონი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების შესახებ. სწორედ ამაზე დაყრდნობით შევიტანეთ დადგენილების პროექტი, რომ მთავრობას დავალებოდა გენმოდიფიცირებული ორგანიზმებისგან თავისუფალ ზონად გამოცხადება. მაინც ვერ მივაღწიეთ, ვერ გავიტანეთ. სხვათა შორის, ახალ გარემოს დაცვის მინისტრს რომ ნიშნავდნენ, მე ეს შეკითხვა დაუსვი, თუ რა პოზიცია ჰქონდა მას, როგორც მეცნიერს. რა თქმა უნდა, დამეთანხმა, მაგრამ როგორც მინისტრს, მას ჯერ ამ მიმართულებით ნაბიჯი არ გადაუდგამს. ბუნებრივია,Aთუ მექნება შეხვედრა მასთან, როგორც კანდიდატთან, ვეტყვი, რომ მან მოგვატყუა და არ იბრძოლა იმისათვის (მიუხედავად ხანმოკლე მინისტრობისა), რომ მომხდარიყო ამ საკითხის აქტუალიზაცია. მთავრობა კი, ძალიან ბრმად უჭერს მხარს გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების შემოტანას. ეს არის კრიმინალი, კორუფცია.

უკეთეს მაგალითს მოგიყვანთ – მივმართე საბაჟო დეპარტმენტს კითხვით, თუ რამდენი გენმოდიფიცირებული პროდუქციაა შემოსული საქართველოში. იცით, რა მიპასუხეს? – გენმოდიფიცირებული პროდუქციის შემოტანა აკრძალული არ არის და ჩვენც არ აღვრიცხავთო. ევროპამ მიიღო გენმოდიფიცირებული პროდუქციის კოდიფიცირება, ჩვენც შეუერთდით ამ კონვენციას, მაგრამ აქ არც იციან, რომ ეს კოდიფიცირება არსებობს. აქედან გამომდინარე, ჩვენთან ყალბი პროდუქტი შემოდის. ამას მთავრობა ლობირებს.

საქართველოში დაცული ტერიტორიები მთელი ქვეყნის ტერიტორიის შვიდი პროცენტიც კი არ არის, მაშინ როდესაც, მაგალითად, ესტონეთში 16%-ია, ჩეხეთში-15%, მთლიანად ევროკავშირის მასშტაბით საშუალოდ 20%. როგორ ფიქრობთ, რა უნდა გაკეთდეს ამ მიმართულებით?


საქართველო ერთ-ერთია იმ 25 უნიკალურ ქვეყანათა შორის, რომელიც მდიდარია ბიომრავალფროვნებით და ამას მოფრთხილება სჭირდება. დაცული ტერიტორია საქართველოში ბევრად უფრო მეტი უნდა იყოს. ატომურ რეაქტორს, რომელიც შესაძლებელია აქ აშენდეს, არ შეუძლია იმაზე მეტი ზიანის მოტანა, რაც უცხო სახეობებმა შეუძლია მოუტანოს საქართველოს ფლორასა და ფაუნას.

ბიომრავალფეროვნების ერთ-ერთი გამანადგურებელი ფაქტორი ბრაკონიერობაა. ჩვენთან, მაგალითად, გარემოს დაცვის ინსპექციის ოფიციალური მონაცემებით, შარშან საქართველოში უკანონოდ მოუკლავთ მხოლოდ 70 მწყერი; უკანონობის სხვა შემთხვევები არ არის აღნიშნული. რა საკანონმდებლო ცვლილებებს გეგმავთ ამ მხრივ?

ამ კუთხით ჩემი საუბარი, შეიძლება, ლიტონ სიტყვებად ჩამითვალოთ, მაგრამ ამაზე მუშაობა უკვე დაწყებული მაქვს და სამი წელია გამოვდივარ საკანონმდებლო ინიციატივით.

როგორ ფიქრობთ, საქართველოს ტყეები უნდა იყოს სახელმწიფო საკუთრებაში, კერძო პირის ხელში, თუ უნდა გადაეცეთ ადგილობრივ თვითმმართველობებს სამართავად?

მიმაჩნია, რომ ამ ეტაპზე, ტყე უნდა გადაეცეთ ადგილობრივ თვითმმართველობებს. თვითმმართველი ორგანო სწორედ ის ორგანოა, რომელიც უფრო ახლოსაა იმ ტერიტორიასთან, იმ ტკივილთან, იმ პრობლემებთან, რაც არსებობს. ტყე გადაშენების ზღვარზეა საქართველოში. ჩვენი პოლიტიკური პლატფორმა, ამ მიმართულებით, ყველასთვის ცნობილია. ჩვენ ჯერ კიდევ 1999 წელს, როდესაც პარტია დავაფუძნეთ, კატეგორიული წინააღმდეგი ვიყავით ტყის უმოწყალო ჩეხვის, რადგან გაცნობიერებული გვქონდა, რომ ეს ყველაფერი მიგვიყვანდა ზვავებამდე, ეკოლოგიურ კატასტროფებამდე. ტყე შენარჩუნებული და მოვლილი უნდა იყოს. მე, როგორც მემარჯვენე, როგორ შეიძლება ნებისმიერი პრივატიზაციის წინააღმდეგი ვიყო, მაგრამ იცით რაშია საქმე? სანამ ჩვენთან ტყეს არ ეყოლება ნამდვილი პატრონი და გულშემატკივარი, მანამდე არაფერი შეიცვლება. ჩემი აზრით, ამ შემთხვევაში, უმჯობესია ტყე იყოს ადგილობრივი თვითმმართველობების ხელში, ვიდრე ცენტრალიზებულად იმართებოდეს იმიტომ, რომ ბენდუქიძე (პირობითად ვამბობ) არაფერზე ზრუნავს. მოდით, პირდაპირ ვთქვათ, გარემოს დაცვის სამინისტროში ვინც იყვნენ მინისტრები – ტყეშელაშვილი, პაპუაშვილი, თუ რა ვიცი კიდევ ვინ – მათ ტყე ფილმებში თუ უნახავთ. ასე არ შეიძლება. გარემოს დაცვას თავისი სპეციალისტი უნდა ჰყავდეს. მიმაჩნია, რომ ამ ეტაპზე, სჯობს, ტყე თვითმმართველი ორგანოების ხელში იყოს.

რას გააკეთებთ საქართველოს მოსახლეობის კარგი ხარისხის და საკმარისი როდენობის წყლით უზრუნველსაყოფად?

წყლის დაბინძურების საწინააღმდეგოდ ბევრი რამის გაკეთება შეიძლება. პირველ რიგში, საკითხი საკანონმდებლო დონეზე უნდა მოწესრიგდეს. თუმცა, მარტო კანონმდებლობა წყალს ვერ შეინახავს, თუ ჩვენთან არ ამაღლდა კულტურა და არ გავითავისეთ, რომ წყალს მოფრთხილება სჭირდება, არაფერი გვეშველება.

ბოლო წლებში მიღებულმა რომელმა გადაწყვეტილებებმა შეუწყო ხელი საქართველოში წყლის ხარისხის გაუმჯობესებას ან პირიქით, გაუარესებას?

ალბათ იმან, რომ აღარ ხდება წყლის სანიტარული ექსპერტიზა. მე შორს ვარ იმ აზრისგან, რომ მაკონტროლებელი ორგანოები ჭარბად არსებობდნენ. თუმცა მიმაჩნია, რომ კონტროლის ფუნქცია გარკვეულ პირობებში უნდა არსებობდეს. წყალზე მოისპო ყოველგვარი კონტროლი. ამას საკანონმდებლო უზრუნველყოფა სჭირდება.

თვლით, თუ არა, რომ საქართველოს ეკონომიკა მოპოვებით მრეწველობას უნდა ემყარებოდეს? რას გააკეთებთ მოპოვებითი მრეწველობის გარემოსა და მოსახლეობაზე უარყოფითი ზეგავლენის შესამცირებლად ან თავიდან ასაცილებლად?


არსებობდა გეოლოგიის დეპარტამენტი, რომელიც გაუქმდა. დღეს საქართველოში წიაღისეულის აღრიცხვაც კი არ ხდება. სახელმწიფომ უნდა იცოდეს რისი მარგი აქვს. ჩემი აზრით, უნდა შეიქმნას სახელმწიფო ბანკი, რათა ვიცოდეთ რისი პატრონები ვართ.

რა გაკეთდება საწარმოებში დასაქმებული ადამიანების (ჯანმრთელობის, უსაფრთხოების) დასაცავად?

ოთხი ათეული წელი საწარმოში ვიმუშავე და ყოველთვის ვიყავი მკაცრი რეჟიმის ქვეშ როგორც ხელმძღვანელი იმიტომ, რომ რამე არ დაგვეშავებინა, რომ არ მომხდარიყო დაბინძურება. მსოფლიოში საწარმოს ეკოლოგიურ სისუფთავეზე ყველაზე მეტი ყურადღებაა გამახვილებული. არ იფიქროთ, რომ მეწარმის საწინააღმდეგოდ ვლაპარაკობ. ეს ისევ მეწარმის ინტერესებიდან გამომდინარეობს იმიტომ, რომ თუ მეწარმეს არ ეყოლება ჯანმრთელი ოჯახი და ჯანმრთელი თანამშრომელი ან საწარმო, რად უნდა სხვა რამე, ხომ მართალია?

გასულ წელს განხორციელდა რამოდენიმე სამთო-მოპოვებითი საწარმოს პრივატიზება. როგორ ფიქრობთ, რამდენად გამჭირვალედ მოხდა ეს და თქვენ რას შეცვლით ამ სფეროში?

საერთოდ, მე მიმაჩნია, რომ არათუ სამთო-მოპოვებითი ობიექტების გასხვისება, არამედ ზოგადად, დღევანდელი პრივატიზაცია ეს არის კაბინეტური პრივატიზაცია. აქ ძალიან დიდი კორუფციაა. შევარდნაძის პერიოდში პრივატიზება მართლაც კაპიკებში ხდებოდა, ახლა კი ფასმა მოიმატა. ასევე მიმაჩნია, რომ სამთო-მოპოვებითი ობიექტები იქნება, თუ სტრატეგიული ობიექტები, არ უნდა მოხვდეს იმ უცხოელი ინვესტორების ხელში, რომლებზედაც გავლენა აქვს სახელმწიფოს; გავიხსენოთ, მაგალითად, “რაოეესი” და “იტერა”. ბუნებრივია, ამ დროს სხვა სახელმწიფოს გავლენის ქვეშ ექცევი.

როგორ წარმოგიდგენიათ ენერგეტიკის მომავალი საქართველოში? 2000 წელს კაშხალების მსოფლიო ორგანიზაციამ გამოაქვეყნა ანგარიში, რომლის მიხედვითაც დიდი კაშხალები არ ითვლება მდგრად ენერგეტიკად, იმიტომ რომ ზეგავლენა გარემოზე ძალიან ძლიერია. თქვენ რას ფიქრობთ?

მცირე და საშუალო ჰესები კარგია და ჩვენ ამ მიმართულების განვითარების საშუალება გაგვაჩნია. თუმცა, პირდაპირ გეტყვით, მე არ ვიყავი მომხრე ხუდონის ჰესის მშენებლობის შეჩერების. არ ვარ ამ დარგის სპეციალისტი და ვერ დავიჩემებ, კარგია თუ ცუდი ხუდონის მშენებლობა. თუმცა გეთანხმებით, რომ დიდი კაშხლები შეიძლება არ იყოს მდგრადი, თუ გავითვალისწინებთ ენგურ-ჰესის მაგალითს. თუ დგას რამოდენიმე ალტერნატივა, მცირე ჰესები და ქარის ელექტროსადგურები, ამას მივესალმები. თუმცა, თუკი არსებობს იმის საჭიროება, რომ აშენდეს ატომური ელექტროსადგური ან მსხვილი ჰიდროელექტროსადგურები, რა თქმა უნდა, მე ამ უკანასკნელისკენ გადავიხრები. ანუ უნდა შეფასდეს ყველა ალტერნატივა და იმის მიხედვით მივიღოთ გადაწყვეტილება, ცალსახად იმის თქმა რთულია, რა არის კარგი და რა ცუდი.

გმადლობთ, ბატონო ზურაბ, საინტერესო საუბრისთვის.
უკან
     
Free Hit Counter

პროექტი ხორციელდება აშშ-ს საერთაშორისო განვითარების სააგენტოსა (USAID) და საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდის (IFES) ფინანსური მხარდაჭერით.

Copyright © Green Alternative. All rights reserved